A European Informational Website
learn more
Oko - narząd receptorowy przetwarzający energię świetlną w impulsy nerwowe, które następnie przekazywane są do mózgu i odbierane przez zwierzę jako obrazy.
Najprostsze oczy składają się z kilku zaledwie komórek światłoczułych. Owadzie oczy składają się z oczek prostych (omatidiów) zgrupowanych w oczy złożone. Każde oko proste zawiera soczewkę, komórki siatkówkowe oraz komórki pigmentu.<br> Najbardziej rozwinięte ewolucyjnie oczy posiadają kręgowce. Główną częścią narządu wzroku kręgowców jest gałka oczna osadzona w zagłębieniu czaszki zwanym oczodołem.
Zwierzęta mają oczy proste lub złożone. Niektóre zwierzęta jednokomórkowe mają światłoczułe plamki na swoich zewnętrznych powierzchniach, umożliwiające odróżnianie światła od ciemności. Dzięki temu mogą płynąc w kierunku światła tj. ku powierzchni zbiorników wodnych, w których żyją. <br> Owady mają oczy złożone. Oczy owadów i innych stawonogów składają się z wielu jednostek, z których każda ma własną soczewkę. Każda część oka owada jest w rzeczywistości oddzielnym "miniokiem" posiadającym własną soczewkę skupiającą światło na pojedynczym receptorze. Owad zatem widzi świat jako mozaikę położonych obok siebie plamek. Nie dostrzega tak wielu szczegółów jak ludzie, lecz może o wiele lepiej rejestrować ruch.
Oczy stereoskopowe Człowiek posiada oczy stereoskopowe czyli ułożone blisko siebie z przodu głowy. Każde z oczu odbiera inny obraz, który scala się w ośrodku wzrokowym i dzięki temu widzimy trójwymiarowo.
===Błona wewnętrzna gałki ocznej (tunica interna bulbi) = siatkówka (retina)===
Oko unaczynione jest przez tętnicę oczną będącą gałęzią tętnicy szyjnej wewnętrznej. Tętnica oczna (łac.arteria ophtalmica) wchodzi do oczodołu z jamy czaszki przez kanał oczny i oddaje następujące gałęzie unaczyniające:
Z oczodołu i gałki ocznej krew zbierają:
Siatkówka składa się z 5 rodzajów neuronów ułożonych w 7 warstwach:<BR> - warstwa ziarnista zewnętrzna (dalej od centrum oka, bliżej twardówki) - komórki fotoreceptorowe<BR> - warstwa ziarnista wewnętrzna - ciała komórek intraneuronów (dwubiegunowych, amakrynowych i poziomych) Komórki zwojowe leżące najbliżej części centralnej oka wysyłają aksony do nerwu wzrokowego.<BR> Komórki zwojowe zdolne są do generowania potencjału czynnościowego. Reszta komórek generuje potencjały elektrotoniczne.<BR>
<BR> <i>do dopisania</i>
4 mięśnie proste: górny, dolny, przyśrodkowy i boczny, których tylne przyczepy znajdują się daleko za gałką oczną w szczycie oczodołu w tzw. pierścieniu ścięgnistym. Natomiast przednie przyczepy przymocowane są do gałki ocznej w odległości przeciętnie 7 mm do przodu od rąbka (koła wielkiego gałki ocznej), w położeniu zgodnym z ustawieniem wskazówki zegara kolejno na godzinie 12, 3, 6, 9. 2 mięśnie skośne: Przebieg mięśni skośnych jest odmienny i bardziej złożony. Mięsień skośny górny, przebiegający przez tzw. bloczek kieruje gałkę oczną ku dołowi, odwodzi ją (na zewnątrz) i skręca przyśrodkowo (ku nosowi). Mięsień skośny dolny obraca gałkę ku górze, bocznie, a skręca ku skroni. W odróżnieniu od mięśni prostych, mięśnie skośne przyczepiają się do tylnej części gałki ocznej.
Światło wpada do oka przez otwór źrenicy (czarną plamkę w środku tęczówki). Mięśnie w oku napinają się i rozluźniają, zmieniając w ten sposób ogniskową soczewki. Umożliwia to ostre widzenie ostrych przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach od patrzącego. Światło skupia się na siatkówce znajdującej się na tylnej ściance oka, gdzie zachodzą reakcje chemiczne wywołujące impuls nerwowy przenoszony przez nerw wzrokowy do mózgu. W oku znajdują się dwa rodzaje komórek wrażliwych na światło - czopki i pręciki. Nazwy te pochodzą od kształtu tych komórek. Pręciki są wrażliwe na światło o małym natężeniu i niewrażliwe na barwy. To one pozwalają widzieć po ciemku. Za widzenie barwne odpowiadają trzy rodzaje czopków wrażliwych na kolory niebieski, czerwony, i zielony. I w czopkach, i w pręcikach znajdują się duże cząstki, które absorbują fotony i wywołują impulsy w nerwie wzrokowym.
----
adaptacja - akomodacja - konwergencja - odruch rogówkowy - odruch źreniczny - pole widzenia - potencjał czynnościowy - pseudomrugnięcie - ruchy prowadzące - widzenie fotopowe (dzienne) - widzenie mezopowe (zmierzchowe) - widzenie skotopowe (nocne)
achromatopsja - astygmatyzm/niezborność rogówkowa - myopia/krótkowzroczność - kurza ślepota - mroczki - hyperopia/nadwzroczność/dalekowzroczność - oczopląs - presbyopia/starczowzroczność - ślepota barw - zez - męty ciała szklistego - daltonizm - stożek rogówki
jaskra - owrzodzenie rogówki - retinopatia - skrzydlik - światłowstręt - tłuszczyk - wytrzeszcz - zaćma - zapalenie spojówki - zapalenie błony naczyniowej - zapalenie woreczka łzowego - zwyrodnienie barwnikowe siatkówki (Retinitis pigmentosa) - zwyrodnienie spojówki - zwyrodnienie plamki żółtej - odwarstwienie siatkówki - nowotwory gałki ocznej: czerniak złośliwy, siatkówczak
Kategoria:Optyka Kategoria:Anatomia człowieka
(B)a̍k-chiu